Gå til innhold
Arkivverket
Aase R Sæther - Gloppen

Gloppen SF: Spørsmål og spekulasjonar rundt nokre skifte – Skår/Engeset/Sande/Tystad – og identiteten til nokre av arvingane.

Recommended Posts

Aase R Sæther - Gloppen

Utgangspunktet er eit skifte frå Engeset i Gloppen i 1714, etter Torleiv Knutson, fødd Skår. Han er død barnlaus, og dermed er det dei mange syskena hans som arvar han. Skiftet er her - http://www.arkivverket.no/URN:sk_read/24222/120

 

Arvingane er oppgjevne å vere: Børre Søreid – Anders Knudsens igienlevende fire børn, nemlig tre sønner og een datter – Hans Schaar – Ole Tystad – afgangen Arne Sande som var een halfbroder, hans igienlevende tre sønner – afgangen Magnilde Knudsdatters igienlevende tvende børn som er en søn og en datter – Esther Knudsdtr gift med Rasmus Rysdahl – afgangen Brite Knudsdatters igienlevend tvende børn som er to sønner.

 

Under fordelinga får vi vite at broderlodden er 2-2-8, og systerlodden blir dermed 1-1-4. Halvbrorlodden er lik ein systerlodd. Anders Knutson sine born får farbroren Byrge Søreide som formyndar, og når det gjeld halvbror Arne sine born, står det «Deraf kommer på hver af disse børn 2-3 som den ældste af dennem, nambl. Knud Arnesen Sande sig haver at antage, og tillige giøre sine Søskende rigtighed for».

 

Problemet mitt no er å identifisere desse namnlause arvingane – Anders sine tre søner og 1 dotter, og Arne sine tre søner; den eldste heiter altså Knut.

 

Foreldra til syskenflokken var Knut Byrgeson Skår, død 80 år gammal 1694 som «Knud Skord», og kona Gjøde Lassedtr, død 1692 som Knud Skaars qvinde Giøde, 75 1/2 år. Dei andre syskena og deira etterslekt har eg full kontroll på.

 

Etter det eg veit om alderen på Byrge og Hans Knutssøner, bør broren Anders (mellom dei) vere fødd på slutten av 1650-talet, og eg hallar derfor til å tru at grunnen til at borna hans må ha formyndar i 1714, ikkje er alderen, men at dei ikkje er til stades. Kvar Anders har budd veit eg ikkje, men eg har ingen passeleg kandidat i Gloppen. Kanskje Bergen eller Sunnfjord – eller ein heilt annan stad.

 

Halvbror Arne bør vere fødd på 1640-talet, og sonen Knut har tydelegvis vore til stades ved skiftet. Eg er overtydd om at han er identisk med den 32 år gamle landsoldaten Knut Arneson på Sande i 1701, og eg er overtydd om at Arne også er far til «sl Arne Andersson Sandes datter Giøde» som er død 24 år gammal i 1700. Vi har dermed Anders som Arne sitt farsnamn, og det er grunnen til at eg plasserer han i eit forhold som mor Gjøde har vore i FØR ho gifte seg med Knut O Skår – altså med fødselsår på ca 1640.

 

Men Arne skal ha to søner til. Eg finn ein kar som eg tykkjer kan passe, nemleg Anders Arneson Vassenden, men det er to hakar med han: For det fyrste bur han i Gloppen, og det ville ikkje vore noko problem for han å møte sjølv ved skiftet på Engeset. For det andre blir han sagt å vere 40 år i 1701-manntalet, og dermed bør han vere eldre enn Knut. Men noko som talar FOR, er at Anders har sonen Arne, som seinare blir brukar på Sande.

 

Så – kven er Knut Arneson sine to brør? Og kven er Anders Arneson Vassenden viss han ikkje er bror til Knut Arneson Sande? 


Eg har meir informasjon som eg kjem med snart - men greit å få starta tråden.

 

Endret av Aase R Sæther - Gloppen

Del dette innlegget


Lenke til innlegg
Del på andre sider
Aase R Sæther - Gloppen

Vi er så heldige at vi har skiftet etter Byrge Knutson Søreide, som vart sett inn som formyndar for Anders Knutson sine 4 born i skiftet etter Torleiv Engeset, og der finn eg dette - der det blir ramsa opp kven avdøde var formyndar for. Sahl Anders Knudsen Skaars børn arvede iligemaade efter Sahl Tollef Engesetter, som den Sahl mand tilsvarer 2-2-8. 

 

SAB, Nordfjord sorenskrivararkiv*, 1727-1731, s. 321b-322a
 

Dette skiftet etter Byrge er datert 1729 - Anders sine born har framleis formyndar, og ingen ting er utbetalt; det er framleis snakk om dei 2-2-8. Det seier meg endå meir tydeleg at desse borna må bu så langt borte at ein ikkje har kontakt med dei. Litt seinare i skiftet blir det fortalt at det er Ingebrigt Tystad som overtek vergemålet - han er son til Ola Tystad som er nemnt i den fyrste oppramsinga av arvingar øverst i tråden.

 

Og vi har skiftet etter denne Ingebrigt Olsson Tystad i 1759, men då er han ikkje lenger formyndar for nokon.  Ein stad mellom 1729 og 1759 er det mellomverande oppgjort eller kanskje gløymt.
 
 

Meir følgjer.

Endret av Aase R Sæther - Gloppen

Del dette innlegget


Lenke til innlegg
Del på andre sider
Aase R Sæther - Gloppen

Vi støyter på Anders Knutsson sine born ein gong til. I Formyndarprotokollen for Nordfjord som er i ferd med å bli avskiven, står det om Knut Olsson Skår at han skal ha under forvaring og tilsyn 8 rd for Anders Knutsons fire born, tre søner og ei dotter, etter eit skifte i oktober 1726. Vi har dessverre ikkje skifteprotokollar for dette året, men eg mistenkjer at det her kan dreie seg og eit skifte i levande live etter Hans Knutsson Skår, som vil vere farbror til desse 4 borna. Han overtok farsgarden på Skår, men fekk ikkje born. Kona hans døydde i 1723, og han sjølv ikkje før i 1729, men han kan ha skift i levande live i samband med at han overlet garden til ein annan brorson - den nemnde Knut Olsson Skår. Knut stiftar familie og er på plass på Skår i 1725, så eit skifte etter den framleis levande Hans i 1726 er ikkje urimeleg. Andre høvelege skifte i familien kan eg ikkje finne.

 

I den same formyndarprotokollen er det vidare skrive: Aug 1736 lod formynderen disse 8 rd tage under forseigling. Eg vil tolke det slik at han har lagt til sides dei 8 rd i forsegla konvolutt, men veit ikkje sikkert. Men eg meiner igjen å forstå at desse arvingane er "over alle haugar" sidan dei heller ikkje gjer krav på denne arven.

 

Så står det også at Knut Olsson Skår på same måte skal ivareta 4 rd på vegne av Arne Andersson sine tre attlevande søner - altså ein halvbrorlodd i forhold til dei andre. Men den Knut Arneson Sande eg har blinka meg ut, er busett i Gloppen i denne tida - og skulle ikkje ha bruk for nokon formyndar. Må eg innsjå at eg har landa på feil mann?

 

Det er skifte etter Knut Olsson Skår i 1764, men då er desse formyndarmidlane ikkje nemnde.

 

Då har eg ikkje meir å tilføye om Anders Knutsson sine tre søner og eine dotter. Er det nokon som tilfeldigvis kjenner ein familie som kan passe inn? Dottera kan gjerne heite Gjøde (Gyda) og ein son bør heite Knut.  Og er det nokon som ut frå gangen i desse skifta kan fortelje meg fleire detaljar om muleg identitet?

 

Eg kjem tilbake til Arne Sande seinare, der har eg litt meir, men kjem til å bruke litt tid på nokre nye søk fyrst

 

 

 

 

Endret av Aase R Sæther - Gloppen

Del dette innlegget


Lenke til innlegg
Del på andre sider
Aase R Sæther - Gloppen

No har eg studert litt meir på mysteriet Arne Sande med søner, og trur eg har funne nokre nye trådar å gå etter. Men aller fyrst:

 

Skiftet på Engeset i 1714 seier Knut Arneson at han skal ta seg av denne halvbrorparten og syte for "rigtighed" for syskena.

 

Eg vil tolke det slik at han då er den einaste av syskena som bur i bygda og møter ved skiftet - ( og dermed kan ikkje Anders Arneson Vassenden vere bror) - og om han deler med brørne sine, veit vi faktisk ikkje noko om. 

 

Men så kjem vi til det ukjende skiftet i familien i 1726, det som vi berre kjenner frå formyndarprotokollen. Dersom Knut Arneson Sande framleis bur i bygda, men dei to brørne ikkje gjer det, vil det då vere aktuelt med ein formyndar for denne parten, for å sikre dei to fråverande si interesse?

 

Eg spør, kan nokon svare?

 

 

Endret av Aase R Sæther - Gloppen

Del dette innlegget


Lenke til innlegg
Del på andre sider
Aase R Sæther - Gloppen

Eg har no funne tilknytingar gjennom fadderskap mellom Knut Arneson Sande og familien frå Skår, og blir dermed endå sikrare på at eg har funne "rett" Knut Arneson. I tillegg har eg truleg så vidt funne den eine broren. Ein Lars Arneson Sande er fadder på eit av Knut sine born i 1699, og i 1700 er han fadder på Byrge Knutson Søreide sitt barn. Same året er han også fadder på barnet til ei forbipasserande kvinne som er blitt besvangra på Austlandet - og så forsvinn Lars Arneson Sande ut av kyrkjebøkene for Gloppen. Han er heller ikkje i 1701-manntalet.

 

I forhold til Anders Arneson Vassenden finn eg ikkje tilknytingar gjennom fadderskap, td. Rett nok har Knut fadderen "Anders Arnesen" på sonen Jakob i 1704, men utan gardsnamn, så det kan like godt vere ein annan. 

Endret av Aase R Sæther - Gloppen

Del dette innlegget


Lenke til innlegg
Del på andre sider

Opprett en konto eller logg inn for å kommentere

Du må være et medlem for å kunne skrive en kommentar

Opprett konto

Det er enkelt å melde seg inn for å starte en ny konto!

Start en konto

Logg inn

Har du allerede en konto? Logg inn her.

Logg inn nå

  • Hvem er aktive   0 medlemmer

    Ingen innloggede medlemmer aktive

×

Viktig Informasjon

Arkivverket bruker cookies (informasjonskapsler) på sine nettsider for å levere en bedre tjeneste. De brukes til bl.a. skjemaoppdateringer og innlogging. Bruk siden som normalt, eller lukk informasjonsboksen for å akseptere bruk av cookies.