Jump to content
Arkivverket
Ivar Moe

Til Lars Øyane

Recommended Posts

Ivar Moe

Hei Lars

 

Jeg lurer på om denne Kari Mikkelsdatter Bjørk fra Jostedalen som blir "besovet" av onkelen Mathias Sjurson Bruheim og får sin straff for det, er de samme som senere blir gift ? Eller kanskje det var hennes eldre søster med samme navn?  Har du noen tanker om dette?

 

På tvangsarbeid for ekteskapsbrot

Tvangsarbeid i Kongens bergverk og i fiskeværa i Nord-Noreg var vanlege straffemetodar for folk som fekk born utanfor ekteskap i gamle dagar.


Publisert 01.10.2003 23:17.

Dette hende m.a. Ola Ottoson Sperla i Jostedalen kring 1720. Etter det første "brotsverket", der den nygifte bonden fekk barn med ei jente i bygda, måtte Ola bøte med det meste av formuen sin. Men då han året etter fekk eit barn med syskenbarnet sitt, bar det rett til "Bergverkerne sønden- eller nordenfjelds" med mannen. 

Syskenbarnet vart forvist til tvangsarbeid i dei nord-norske fiskerværa. 

Same lagnaden vart ungjenta Kari Mikkelsdatter Bjørk til del etter at ho i 1708 hadde vorte "besovet" av onkelen Mathias Sjurson Bruheim. Her vart det også tvangsarbeid i fiskeværa for Kari og bergsverksslaveri for onkelen.
 
 

Kjøpt fri frå straff

Men det gjekk ikkje for alle likt: Ein annan jostedøl, Ola Andersson Åsen, hadde vore ute i same ærend som Ola og Mathias: Ola Åsen vart først tiltala for å ha "besovet" ei jente som han var tremenning til - og slikt vert det ofte barn av. Eit par år seinare var Ola Åsen frampå att - også denne gongen med ein slektning. No vart han dømd til tre års tukthus. 
Men "syndaren" hadde ei rik mor som kjøpte han fri frå straffa, og det enda med at Ola til og med vart klokkar i Jostedalen! 

 

 

https://www.nrk.no/nyheter/distrikt/nrk_sogn_og_fjordane/fylkesleksikon/3134653.html

Edited by Ivar Moe

Share this post


Link to post
Share on other sites
Lars E. Øyane

Hei Ivar!

 

I bygdeboki for Jostedalen (1994) har eg skrive følgjande om Mathias Sjurson på Bruheim:

 

~~~~~~~~~~

 

Mathias Sjurson Bruem, opphavleg truleg frå Ormberg, var f. kring 1662 og vart gravlagd frå Bruheim 12.4.1739.  Han gifte seg første gongen kring 1704 med Kari Mikkelsdotter frå Bjørk.  Ho var truleg f. kring 1675, men d. visstnok kring 1730, for ?.2.1735 vart Mathias trulova andre gongen (vigselsdato vantar) med ei Guri Aamundsdotter, som truleg hadde opphavet sitt i Vigdalen i Luster.  Ho var f. kring 1703 og vart gravlagd frå Bruheim 26.5.1737.  Guri hadde visstnok vore gift før med ein Ole, men han veit me ikkje noko om.  Mathias Sjurson var først leiglending på Fossen, men flytte visstnok til Bruheim kring 1702.  I 1708 vart han stemnd for andre leigarmålet sitt med Martha Jacobsdotter frå Bergset, ei 19 år gamal søsterdotter til første kona Kari.  Begge vart dømde, Martha til fire år ved fiskeleiene nordafjells og Mathias til fire år ved bergverki sønnafjells.  Me kan ikkje sjå at Martha kom attende til heimbygdi, men det gjorde Mathias, og barnet dei to fekk i lag, vart visstnok oppale her hjå far sin.  Elles lyt me leggja til at Mathias Sjurson styrte garden på Bruheim so lenge han levde.  Me kjenner til fire born etter Mathias, to frå første ekteskapet, eitt med Martha Jacobsdotter og eitt frå det andre; dessutan hadde Guri med seg ei dotter då ho flytte til Bruheim i 1735.  Mellom desse borni var:

 3. Kari Mathiasdotter, truleg dotter av Mathias og Martha Jacobsdotter frå Bergset (1689-$4), var f. kring 1708 og budde framleis på Bruheim kring 1736.

Kari Mathiasdotter må vera fari frå Jostedalen før 1740, men diverre vantar me opplysningar om den seinare lagnaden hennar.

~~~~~~~~~~

 

og her er kva eg har skrive på Bjørk om søskenflokken derifrå:

 

~~~~~~~~~~

 

Mikkel Larsson Bjerk, som me trur må ha vore frå Bakken, var f. kring 1632 og d. visstnok på Bjørk kring 1700.  Han gifte seg kring 1664 med ei Britha Pedersdotter, truleg søster av den føregåande brukaren og likeins frå Sperle.  Ho var f. kring 1641 og d. på Bjørk kring 1680.  Mikkel dreiv først heimebruket i Bakken i lag med far sin og sidan i nokre år ein parsell av Sperle, men flytte hit til Bjørk kring 1664.  Han var sidan brukar på Bjørk levetidi ut.  Mikkel og Britha fekk seks born i lag:

 1. Kari Mikkelsdotter, d.e. (1665-1698), vart gift med gardbrukar Jacob Clausson på Bergset (1661-1736).

 2. Ole Mikkelson (1668-1717), vart gardbrukar i Bakken.

 3. Peder Mikkelson, d.e., f. kring 1670, budde på Bjørk i 1680.

Peder Mikkelson, d.e., må vera faren frå Jostedalen i ung alder og kan vera identisk med ein Peder Mikkelson som i 1698 busette seg på Gjervik i Askvoll.  Peder Mikkelson på Gjervik d. truleg kring 1740.  Han var gift to gonger og fekk tre born frå andre ekteskapet.

 4. Peder Mikkelson, d.y., f. kring 1673, budde òg på Bjørk i 1680.

Peder Mikkelson, d.y., må likeins vera faren frå Jostedalen i ung alder, men han veit me ikkje noko om lagnaden til.

 5. Kari Mikkelsdotter, d.y. (1675-1730), vart gift med gardbrukar Mathias Sjurson på Bruheim (1662-1739).

 6. Lars Mikkelson, f. kring 1678, levde på Bjørk i 1680.

Lars Mikkelson må liksom dei to brørne med namnet Peder vera faren frå Jostedalen i ung alder utan at me veit noko meir om lagnaden hans heller.

 

~~~~~~~~~~

 

Eg har ikkje finne noko om at Mathias var nær slekt med kona Kari Mikkelsdotter eller om at ho kom på straff.  Derimot fekk Mathias eit barn med søsterdotteri til første kona, og då kom dei båe på straff!

 

Elles har eg eit par «gåter» her, som du eller andre gjerne kan sjå meir på:

 

** Kari Mathiasdotter frå Bruheim, f. kring 1708 - må vera flytt frå Jostedalen før 1740 - kvar kan ho ha vorti av?  Halvbroren Aamund Mathiasson (1735-1778) vart gjestgjevar på Sognefest i Gulen - kan Kari òg ha butt i Gulen?`

 

** Dei tre sønene frå Bjørk, Peder d.e., Peder d.y. og Lars Mikkelssøner - må òg vera flytte frå Jostedalen i ung alder.  Den eine Peder Mikkelson trur eg kan vera identisk med Peder Mikkelson på Gjervik i Askvoll, men kan dette provast?

 

Når det gjeld leigarmåli til Ole Otteson Sperle i Jostedalen, har eg ikkje notert meg noko om dei (kva veit du om dei? - kven var jentene som han fekk born med?)  Uansett, so vart heller ikkje han lenge borte frå bygdi.  Han vart sidan bonde å Mjelvær i Jostedalen!

 

Godt å høyra og sjå at du Ivar framleis er godt engasjert i forskingsarbeidet, og eg høyrer gjerne frå deg att om nye «nøtter»!  Det ligg vel att nokre saker i det gamle emnet frå sist vinter, men eg låg fem månadar på sjukehus, og då kjem ein gjerne litt på etterskòt...

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ivar Moe

Takk skal du ha Lars. Imponert hva du har fått med under den enkelte husstand.

 

Kikket litt i Gulen etter Kari Mikkelsdatter. Fant kun to med det navnet i rett tidsrom. Den ene er utelukket, skal se nærmere på den andre Kari etterhvert.

 

Til noe helt annet..

 

Kom over dette  Obit..., men det har du sikkert allerede.

https://www.newspapers.com/clip/5220191/solfest_dregne_obit/

Share this post


Link to post
Share on other sites
Lars E. Øyane

Hjarteleg takk til Ivar for siste innlegget her!

 

Jau, denne Solfest Dregne har eg god kontroll på.  Dotteri Margery Solverson var ein av hovudinformantane mine på utvandrarætter frå Luster til Vernon Co., WI på 1980-talet!

 

Men me veit jo aldri...  Brått dukkar det opp obituaries for personar som eg har dårleg kunnskap om...  Det var tross alt over 6000 emigrantar frå noverande Luster kommune til Amerika, og går me ein generasjon fram i tid, kjem me truleg opp i meir enn 30000 personar!

 

Ein ny kjempetakk for fin innsats, Ivar!

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ivar Moe

30 000 et vanvittig tall. Det bor vel ikke mer enn ca 5000 i Luster kommune i dag.

 

Av ren nyskjerrighet. Hvem var den første som reiste og nårtid dro vedkommende ?

 

Mvh

Ivar

Share this post


Link to post
Share on other sites
Lars E. Øyane

Hjarteleg takk til Ivar for siste meldingi.

 

Når det gjeld den første emigranten frå Hafslo og frå heile Sogn refererer eg til kva eg har skrive under garden Lunde i Hafslo:

 

~~~~~~~~~~~~~

 

Christen Hermundson {Lunde}, døypt {i Hafslo} 1.12.1816,

Christian Hermanson var den første kjende emigranten frå heile Sogn då han i 1838 utvandra til Amerika.  Han var smed (”blacksmith”) og budde visstnok nær Stoughton, Dane Co., Wis. der me trur han d. kring 1855, ugift.

 

~~~~~~~~~~~~~

 

Diverre er det lite me veit om denne mannen, men kanskje nokon kan finna han att i FT1840 eller FT1850?

 

Ein ny kjempetakk for all hjelp!

Share this post


Link to post
Share on other sites
Ivar Moe

Kanskje denne kan være av intresse hvis du ikke allerede har skiftet

 

 image.png.d22b37ff091fa9af9b7518ba7ad96f89.png

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.


  • Recently Browsing   0 members

    No registered users viewing this page.

×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.