Forsones eller forskånes? Vefsn 1705

[Knut Skorpen]

Kjelder: http://arkivverket.no/URN:rg_read/28719/126/ (til høgre)

For spesielt interesserte også http://www.arkivverket.no/URN:rg_read/28719/118 (nedst til høgre)

Sjå evt NL 6-13-13: http://www.hf.uio.no/iakh/forskning/prosjekter/tingbok/kilder/chr5web/chr5_06_13.html

 

Arne Andersen vert dømt for andre gongs leiermål, Magnhild for tredje, men Arne risikerer strengare straff, sidan han er i slekt med mannen som Magnhild hadde sitt første leiermål med. Om eg forstår det rett.

Kva står det sist i dommen, på side 125 (t.h.): " - -da bør de straffis paa deris lif, og som denne Aren Andersen skulle vere samme Straf under gifven, sa sette vi denne Sag i ydmyghed til voris gunstig øfrighed, om denne Aren ey med saadan haard straf matte forskrivis?/forschonis??/forshonis??

 

Eg lurer på to ting. Kva er det siste ordet i dommen? Kva inneber dommen - ein dødsdom som vert oversendt høgre rett, eller ein konstatering av strafferamma med ei bønn om nåde?

 

Arne vert borte frå Kvanndalen i Vefsn etter dette. Eg har ikkje leita etter saka i overetten på Steigen, men om nokon skulle finne saka der, er eg sjølvsagt glad for tips om det endelege utfallet.

[Leif Biberg Kristensen]

Jeg tolker ordet som «forshonis» som vel må utlegges som forskånes.

 

Jeg tror du har helt rett i at avsnittet innebærer «ein konstatering av strafferamma med ei bønn om nåde».

[Knut Skorpen]

Takk skal du ha. Når ein arbeider åleine med gamle brev, er det flott å ha nokon å lufte tankane sine med. Av og til får ein motbør, andre gonger medhald. Begge delar er nyttig.

[Aud Sandbu]

Eg les forschonis.

 

Altså trur eg at det "skjuler seg" ein c mellom s og h. Same bokstavane ser ein i orda scheer [...saadan forseelse scheer anden gang,..] og schulle [...schulle vere samme Straf...].

[Knut Skorpen]

Den siste forklaringa virkar rimeleg. Men det endrar vel ikkje innhaldet - enno kan vi vel tolke dommen som ei oppfordring om nåde?

[Aud Sandbu]

Eg meiner det var slik at berre høgsteretten med kongens samtykke kunne dømme nokon frå livet. Så da lagretten hadde slege fast at Arne Andersen hadde gjort seg skuldig i eit brotsverk som tilsa dødsstraff, så laut saka oversendast høgsteretten for vidare prosess. Dersom det her var snakk om benådning, meiner eg ordlyden hadde vore ein annan og tydelegare på å be om nåde.

[Leif Biberg Kristensen]

Det var vel ikke et spørsmål om benådning, - snarere en henstilling om å ikke benytte lovens strengeste straff. Jeg kan tenke meg at det allerede på den tida stred mot alminnelig rettsoppfatning å dømme folk fra livet på grunn av seksuell omgang med «besvogrede» som altså ikke en gang er kjødelig beslektet med den tiltalte.

[Aud Sandbu]

Det var vel ikke et spørsmål om benådning, - snarere en henstilling om å ikke benytte lovens strengeste straff. Jeg kan tenke meg at det allerede på den tida stred mot alminnelig rettsoppfatning å dømme folk fra livet på grunn av seksuell omgang med «besvogrede» som altså ikke en gang er kjødelig beslektet med den tiltalte.

 

 

Ja, eg ser at eg har misforstått litt feil her ;)

 

Eg ser òg at det kan liggje ei indirekte oppmoding til høgsteretten om at Arne vert forskåna mot "saadan haard straf".