[#9933] Latin i skatteliste

[Gjest Knut Skorpen]

Kan nokon hjelpe meg med å oversette litt latin i skattelistene frå tiendepengeskatten(1521, NRJ s. 646) : 'Item 1 1/2 voger rotszer idem pro seipso szt' (t'en i szt opphøgd skrift).

[Gjest Knut Skorpen]

Dei latinkunnige har vel ferie dei og. Men kanskje nokon er tilbake no? Sitatet er forresten henta frå band II av 'Norske regnskaber og jordebøger fra det 16de århundrede', s- 646.

[Gjest Astrid Ryen]

Item - likeledes, videre; voger - er det våger?; rotszer - ??; idem - det samme; pro seipso - for seg selv; szt - ??Ikke mye mening i dette, er jeg redd, men jeg har ihvert fall oversatt de latinske ordene i utsagnet.

[Gjest Jo Rune Ugulen]

Rotszer er ikkje latin. Det er råskjær, altså fisk.

[Gjest Olle Elm]

När rotszer nu är uttytt skulle meningen kunna vara: Likaledes 1 ½ voger rotszer [,] likaledes [,] för sig själv szt´'item' - likaledes - i inledningen syftar på förra posten i skattelistan - alltså anger att skrivaren fortsätter med samma skatteobjekt. 'voger' skulle kunna vara ett mått, en mängd som kanske användes när man räknade fisk. Det sista 'szt´' kan vara en förkortning för något ord. Bör då finnas på fler ställen i skattelistan.Mvh, Olle Elm den andra meningen

[Gjest Olle Elm]

Aj där kom det med 'den andra meningen' som jag skulle tagit bort. Beklagar! /Olle

[Gjest Knut Skorpen]

Takk for hjelp så langt!Lina framom lyder: 'Item 4 voger rotszer Truidt Erlandsen paa Skaar aff Herie sogenn framfførde'.(Item kan peike attende til lina 'Ffisk som er kommen frann Lasse scriffwere oc var tagenn i skatten')Truidt Erlandsen framførte altså først 4 våger råskjerd (tørrfisk), og dette må vere betaling av skatt (tiendepengeskatt). I tillegg betalte han altså 1,5 våger for seg sjølv. Dei aller fleste betalte jo skatten for seg sjølv, berre sjeldan har nokon betalt for andre, så tilføyelsen 'pro seipso' er underleg.Men kva betyr bokstavane szt? Dei står oppført ved fleire av skatteytarane, men ikkje ved alle.

[Gjest Sissil Bruun Sørensen]

Jeg vet ikke hva sz med opphøyd t betyr, men jeg ser at noen regnskap bruker denne betegnelsen, andre bruker sat med opphøyd t bak, mens andre regnskap har ge med opphøyd t. Kan det ha noe med betalingen å gjøre? F.eks. betalt kontant, for mye/for lite?

[Gjest Knut Skorpen]

'Sat' kan være avkorting for 'satisfecit', eit ord eg finn andre stader i listene - kanskje szt er ei avkorting for det same. Men kva betyr satisfecit? At det er betalt nok skatt?

[Gjest Geir Eide]

Det finnes en del latinske ord en finner igjen i andre europeiske språk.Dermed undrer jeg på om det engelske ordet 'satisfied' kan være avledet fra det latinske ordet 'satisfecit' . Altså ; fornøyd, overbevist.Det passer for såvidt inn i sammenhengen ; 'betalt' ?For sikkerhets skyld legger jeg til at jeg er ikke 'latinkyndig'. Geir Eide

[Gjest Terje Hatvik]

Ref. innlegget ovanfor:Det engelske ordet 'Satisfactory' tilsvarar tilfredsstillande på norsk. Og dette ordet har tydeleg same latinske opphav som 'satisfecit'.Terje

[Gjest Astrid Ryen]

Alle ovenfor har rett i at de engelske ordene stammer fra latin. Satisfecit er perfektum av satisfacere - gjøre nok, tilfredsstille, oppfylle en forpliktelse. Satis betyr nok.