[#20068] Latinkyndige hjelp! Hva betyr 'conciunculæ funebris'?

[Gjest Ole Arild Vesthagen]

I biskop Jens Nilssøns visitatsbok i året 1594 har jeg funnet denne setningen: Samme dag 9. Septemb. skienchte bispen Peder Knudsen it exemplar conciunculæ funebris, bundet vdj brun pap, grøn paa snedene. Hva var en 'conciunculæ funebris'?

[Gjest Jo Rune Ugulen]

Det er vel helst tale om ei trykt likpreike. Contiuncula (=conciuncula) er ei lita contio (preike), medan funebris tyder mellom anna gravferd.

[Gjest Jo Rune Ugulen]

Eit lite tillegg: Conciunculae (-æ) er helst fleirtal, og då vert det tale om ei samling med likpreiker.

[Gjest Ole Arild Vesthagen]

Takk for hjelpen!

[Gjest Astrid Ryen]

Jeg ville si det er genitiv entall til exemplar - altså en avskrift (kopi) av en likpreken.

[Gjest Jo Rune Ugulen]

Jau, eg er samd i at det nok er genitiv eintal -- funebris må jo vera eintal. Eg var nok litt kjapp der. Men ei avskrift er det ikkje grunnlag for å hevda at det var. Det var vanleg å prenta likpreikene, og dermed ser eg det som meir truleg at det er ein slik.

[Gjest Astrid Ryen]

exemplar kan også bety mønster, forbilde - det er kanskje ikke utelukket i foreliggende tilfelle?

[Gjest Jo Rune Ugulen]

Nei, men etter mi meining er det ei unødig komplisering av forståinga av teksten. Exemplar er ei heilt grei 1500-tals form av det innlånte ordet (frå latin) som vi i dag skriv eksemplar. Altså eit eksemplar av ei likpreike. Det er ingen grunn til å gjera løysinga meir komplisert enn den treng vera. Konteksten gjev like mykje credo til denne enklare løysinga, og då er det slik eg ser det ikkje nokon grunn til ikkje å tru på den:-)

[Gjest Astrid Ryen]

Fornuftig talt!!